Gry z negatywną interakcją

Pax Pamir przebojem, wymachując pulwarem na galopującym wielbłądzie, wdarł się do mojego TOP 1 i wygodnie rozgościł się tam na długo. Doskonałe wykonanie, klimat wylewający się z gry oraz przemyślane, łączące się i przenikające się na wielu płaszczyznach zasady sprawiają, że od tytułu trudno jest się oderwać, a godziny spędzone nad stołem mijają szybciej niż rządy graczy w afgańskich regionach. O czym w ogóle jest Pax Pamir? Akcja osadzona jest w XIX w. na terenach obecnego Afganistanu po upadku Imperium Durranich. Jako lokalni przywódcy afgańscy zostajemy, chcąc nie chcąc, wciągnięci w walkę mocarstw, które wykorzystują niestabilne państwo jako arenę do prowadzenia Wielkiej Gry. Nie ma tutaj jednak miejsca na neutralność. Wszystkie chwyty dozwolone, ale cel jest jeden - ostatecznie stać po tej właściwej, zwycięskiej stronie. Nie kierujemy bowiem żadnym z głównych stronnictw, lecz jak najbardziej możemy je wspierać i realnie wpływać na ich losy, dbając przy tym równolegle o własne korzyści. Nie dajcie się zwieść ręce wyciągniętej do was przez rywala, gdyż w drugiej prawdopodobnie chowa sztylet. Przeciąganie liny, ciche układy, łamane sojusze, bolesne zdrady i wyniszczające wojny – tym Pax stoi i to właśnie sprawia, że każda partyjka wywołuje wypieki na twarzach graczy, którzy długo jeszcze dyskutują o rozgrywce po jej zakończeniu. Pax Pamir wykorzystuje głównie mechaniki area majority i zarządzanie ręką (a w zasadzie Dworem) kart, a najlepiej działa w większym gronie (3-5), kiedy to wyraźnego kolorytu nabiera element negocjacji, polityki i gry nad stołem. Całe szczęście ewentualny brak większej ekipy do rozegrania partii nie doskwiera aż tak bardzo, ponieważ autorzy wyposażyli Paxa w świetnie zaprojektowaną talię Wachanu - automę, sztuczną inteligencję, umożlwiającą rozegranie emocjonujących potyczek solo i w duecie. Dla mnie majstersztyk, wywrócił do góry nogami moje postrzeganie gier planszowych.

Jeżeli ‘melanż’ kojarzy ci się wyłącznie z dobrą imprezą, to koniecznie musisz spróbować zagrać w Dune – reedycję kultowej gry z 1979, która wciągała graczy w walkę o władzę nad planetą i kosmiczną przyprawą zanim to było modne. Tytuł ten jest wyjątkowy i specyficzny zarazem, i to z różnych względów, ale moim zdaniem nie da się przejść obok niego obojętnie. Z tej gry wylewa, a w zasadzie wysypuje się klimat, ale należy mieć świadomość, że poczują go głównie osoby, które czytały dzieło Franka Herberta lub przynajmniej obejrzały film Denisa Villeneuve’a. Dla kogoś spoza Arrakis, kto nie zaznał melanżu, nie latał ornitopterem, nie uciekał przez czerwiem może to być po prostu gra osadzona w dziwnym świecie, pełna trudnych nazw i mechanik. Niezależnie od powyższego, Dune, nawet odarta z klimatycznego kontekstu, jest mechanicznie kwintesencją negatywnej interakcji. Połączenie asymetrii frakcji z elementem kontroli terytorium, licytowaniem się o cenne karty oraz możliwością blefowania i zawierania mniej lub bardziej trwałych sojuszy sprawia, że podczas rozgrywki nie ma miejsca na nudę czy chwilę spokoju. Najwięcej emocji budzą natomiast walki, które dodają grze tego niepowtarzalnego aromatu – liczebna armia może nie wystarczyć, jeśli teoretycznie słabszy przeciwnik skuteczną bronią uśmierci naszego przywódcę lub, co najbardziej frustrujące, dowódca ten okaże się zdrajcą. Teoretycznie tytuł jest przeznaczony dla od 2 do 6 graczy, ale w praktyce Dune rozwija skrzydła i daje najwięcej satysfakcji podczas rozgrywki 4+.

Kolejna Diuna, to samo uniwersum, ale zupełnie inna gra. Kto by pomyślał, że do pozornie niewinnego deckbuildera wykorzystującego również mechanikę worker placement można wpleść tyle negatywnej interakcji? Nie stanowi ona być może trzonu rozgrywki, jak to ma miejsce w grach wymienionych wyżej, ale mimo wszystko potrafi napsuć krwi i skutecznie pokrzyżować plany. Rywalizujemy tutaj bowiem na kilku płaszczyznach. Po pierwsze, ścigamy się o zakup najlepszych kart, które umożliwią nam wysyłanie Agentów oraz szybką i skuteczną realizację naszych planów,
tworząc ściśle wyselekcjonowaną talię. Po drugie, walczymy o zajęcie przez naszych Agentów upatrzonych pól na planszy, na których będziemy wykonywać akcje, blokując jednocześnie do nich dostęp przeciwnikom. Jednak kluczowym aspektem, który wyróżnia Diunę od innych, mechanicznie podobnych gier (Brzdęk!, Zaginiona Wyspa Arnak) i dolewa najwięcej oliwy do ognia interakcji jest bezpośrednie starcie naszych wojsk w fazie bitwy. Podczas całej rundy staramy się wysyłać swoje wojska na obszar konfliktu, gdzie już bezpośrednio i bez ogródek porównujemy swoją siłę militarną w celu zdobycia nagród, również punktowych. W Diunie: Imperium trzeba się spieszyć i przepychać łokciami, w szczególności walcząc o wpływy u poszczególnych Frakcji. Jedno jest pewne – nie bez powodu Diuna: Imperium zdobyła tytuł zaawansowanej gry roku 2022.

Celtyckie plemiona rozproszyły się w poszukiwaniu terenów do zasiedlenia. Jednak nowe ziemie zawsze przynoszą ze sobą pokusę objęcia władzy nad nimi oraz słabszymi konkurentami. W Inis prowadzimy ku zwycięstwu swój Klan, którego celem jest zdominowanie przeciwników i zdobycie insygniów władzy nad całą krainą. Ale bynajmniej nie będzie to łatwe zadanie, bo na tytuł Wielkiego Wodza ostrzą sobie zęby i włócznie wszyscy pozostali. Inis urzeka połączeniem prostoty zasad z emocjonującą rozgrywką, a mieszanka ta okraszona jest dla smaku pięknym, wyróżniającym grę z tłumu wydaniem. Wszystkie akcje wykonujemy wyłącznie za pomocą kart, które z początkiem rundy dobieramy systemem draftu. Rozwiązanie to sprawia, że praktycznie co rundę pula naszych dostępnych akcji będzie się zmieniała, a jednocześnie będziemy zmuszeni do elastyczności i dostosowania swoich planów do aktualnie posiadanych kart. Ponadto gra daje nam trzy sposoby na sięgnięcie po wygraną, przez co należy mieć oczy dookoła głowy i wnikliwie obserwować planszę, gdyż niepilnowani przeciwnicy tylko czekają na okazję, by niepostrzeżenie, bez wzbudzania większego zainteresowania spełnić jeden z warunków zwycięstwa. Jednak nawet wówczas wynik nie jest jeszcze przesądzony, bowiem w takiej sytuacji będziemy mieli okazję zakosztować creme de la creme całej rozgrywki, które to rozwiązanie sprawia, że Inis jest w dalszym ciągu jednym z moich ulubionych tytułów. Gdy jeden z graczy spełni warunek zwycięstwa, musi on wyłonić się z cienia, cały na biało, założyć odblaskową kamizelkę z cekinami i oświadczyć wszem i wobec pozostałym graczom, iż oto niniejszym pretenduje do tronu! Moment ten jest równoznaczny z odzianiem się w czerwoną płachtę i wbiegnięciem w zagrodę byków, gdyż nagle wszystkie reflektory i cała uwaga pozostałych graczy skierowana jest właśnie na tego jednego śmiałka. Jeśli w myśl zasady „jeden na wszystkich, wszyscy na jednego” uda się go spacyfikować i powstrzymać przed władczymi zapędami, to cała przepychanka rozpoczyna się od nowa. I właśnie za to uwielbiam Inis.

„A gdyby tak zrobić genialną grę w klimacie XVI-wiecznego Paryża, łączącą mechanikę worker placement i area majority, w której nasze Łotry wykonują dla nas akcje, a jednocześnie walczą przy tym o zdobycie przewagi w dzielnicach? I gdyby zagrywać żetony Łotrów rewersem w dół, by ukryć wartość ich siły, przez co wprowadzilibyśmy element blefu i zaskoczenia? Do tego dorzućmy możliwość wymieniania swoich Łotrów na lepszych, silniejszych, ale losujmy ich z sakiewki, w ciemno, dla jeszcze większej niepewności. Niech zasady będą banalne, rodzajów dostępnych akcji niech będzie kilka, ale ich kombinacji i możliwości tworzenia combo niech będzie mnóstwo! To wszystko zrealizujmy na wyjątkowej, przepięknej planszy, dodajmy talię zachwycająco zilustrowanych kart i… schowajmy do szuflady, nie promujmy, a potem sprzedawajmy na planszówkowych konwentach za śmieszną cenę!” – jestem przekonany, że tak właśnie wyglądał plan działania twórców i wydawcy tej fenomenalnej, niedocenianej i z nieznanych mi przyczyn mało popularnej gry. O ile zazwyczaj w grach planszowych wcielamy się w rolę bohaterów pozytywnych lub co najmniej neutralnych, to w Court of Miracles jest zgoła inaczej. Mamy tutaj okazję bezkarnie kraść, oszukiwać, manipulować i blefować, choć... czy na pewno bezkarnie? W "Dziedzińcu Cudów" przyjmujemy rolę złodziei, rzezimieszków, oszustów i innych szumowin błąkających się po mieście w poszukiwaniu okazji do zdobycia władzy i pieniędzy. Tytuł gry dobrze odwzorowuje jej charakter, bowiem w trakcie rozgrywki na planszy może zdarzyć się wszystko, a pozornie beznadziejna sytuacja
jest w stanie odwrócić się o 180 stopni na skutek jednego, dobrze zaplanowanego ruchu. Spryt, cierpliwość, blef i smykałka do podejmowania ryzyka - te cechy pomogą nam w walce o władzę nad przestępczym półświatkiem XVI-wiecznego Paryża. Tytuł oczarował mnie od pierwszego wejrzenia, trafił do wąskiego grona ulubionych planszówek, do których zasiądę w każdej chwili i o każdej porze. Rozgrywka jest stosunkowo krótka, ale bardzo dynamiczna, a na skutek nieustannie zmieniającej się sytuacji na planszy gracze są w nią bez przerwy zaangażowani. Jak dla mnie Dziedziniec Cudów jest jednym z najlepszych odkryć tego roku.

Grafika na pudełku mogłaby stanowić doskonały materiał dydaktyczny podczas wykładów designerskich pt. „Jak nigdy, pod żadnym pozorem nie ilustrować gier planszowych”. Ale tak poza tym, to Imperial 2030 jest świetną, choć niedocenianą, bo trochę odstającą od współczesnych kanonów piękna grą area control z dużą ilością negatywnej interakcji. Wydana dosyć ascetycznie, ale schludnie, choć fani stylistyki Days of Wonder mogą być rozczarowani. Rozgrywka ma charakter stricte militarny – rozprzestrzeniamy jednostki po całym globie, przejmując kontrolę nad kolejnymi terytoriami w celu czerpania jak największych wpływów z podatków. Plansza z mapą współczesnego świata dodaje rozgrywce realistycznego klimatu. To, co najbardziej podoba mi się w tej grze i co de facto stanowi całą jej istotę, to dwuwymiarowość, rozgrywka na dwóch płaszczyznach. Z pozoru chodzi o zajmowanie i kontrolowanie terytoriów, ale tak na prawdę gracze nie wcielają się w jedno konkretne mocarstwo, lecz w tajemniczych inwestorów, którzy je dokapitalizowują w zamian za udziały we władzy i - przede wszystkim - w zyskach. Gra zaczyna działać od 3 graczy wzwyż - wtedy dopiero pojawia się gra nad stołem, zawieranie cichych sojuszy, składanie obietnic, wbijanie noży w plecy. Sytuacja na planszy może zmieniać się z minuty na minutę, i często niewiele trzeba, by budowane przez nas skrzętnie imperium na skutek jednego sprytnego ruchu przeszło w ręce bogatszego przeciwnika... Rozgrywka może być momentami frustrująca, ale za to z całą pewnością będzie dostarczała wielu emocji – w szczególności podczas liczenia końcowej punktacji, gdy okaże się, że wygrał ten cichy, niepozorny gracz, który wcale nie kierował największym mocarstwem, lecz rozsądnie, w białych rękawiczkach pozyskiwał udziały w każdym z nich.

Niby książki nie ocenia się po okładce, a gry po pudełku, ale jeśli to "pudełko" przypomina skrzynię na łupy, to musi być dobrze. Gra swoim nietypowym wydaniem przyciągnęła moją uwagę jak magnes - ten sam, który domyka wieko pudła. Już po pierwszej rozgrywce wiedziałem, że nazwa gry jest nieadekwatna. Bo miało być pudło, a jednak zakup okazał się jak najbardziej trafiony! Setup jest błyskawiczny – gracze losują po 4 typy jednostek, którymi będą dowodzić i z ich unikalnych umiejętności muszą utkać najlepszą strategię na zwycięstwo. Gra pięknie prezentuje się na stole, przez co konflikt dwóch armii nawet jeśli ostatecznie zmartwi serce, to przynajmniej nacieszy oko. Sztony jednostek są solidne i przyjemnie leżą w ręce, karty oddziałów są czytelne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Lubię takie schludne gry, bez miliona ikon, symboli i mikrozasad. Tutaj nic nas nie rozproszy - jest tylko pole walki i dwóch (lub 4) strategów pochylonych nad nim. Do gry wracam chętniej, gdy wiem, że kolejna rozgrywka będzie inna, niepowtarzalna. War Chest zapewnia unikalność każdej partii dzięki każdorazowemu losowaniu oddziałów spośród 16 dostępnych. W mojej ocenie War Chest to szachy XXI wieku, odświeżona i rozwinięta klasyka z twistem, podążająca za wymaganiami współczesnych strategów. Proste zasady przyciągną wielu graczy do stołu, elegancja przebiegu rozgrywki zatrzyma ich na dłużej, a syndrom natychmiastowego rewanżu oraz wysoka regrywalność sprawią, że będą chcieli wracać często.

Nie każdy konflikt musi mieć w tle walkę o władzę i kontrolę nad terytorium, a emocjonująca interakcja nie jest zarezerwowana wyłącznie dla dużych pudeł i zaawansowanych planszowych
strategii. Równie dobrą płaszczyzną do zaciętej rywalizacji jest ubijanie wąpierzy i polowanie na czorty. W Stworach z Obory, humorystycznej karciance w rustykalnym klimacie, aspirujemy do miana legendarnego pogromcy potworów. Jak to jednak z ambicjami bywa, czasem brakuje odwagi albo umiejętności, by sprostać wyzwaniom, więc trzeba sobie radzić sprytem i podstępem. Blef, manipulacja, podkładanie świń, a nieraz nawet irracjonalne zagrywki va banque – to najskuteczniejsze narzędzia do utorowania sobie drogi po chwałę. „Stwory…” to lekka, dynamiczna gra, pełna nieprzewidzianych zwrotów akcji, w której każdy ma szansę i nadzieję na zwycięstwo aż do ostatniej chwili, a szczypta losowości tylko te nadzieje podsyca. Liczne nawiązania do słowiańskiej mitologii, popkulturowe smaczki oraz genialne ilustracje i klimatyczne opisy na kartach sprawiają, że samo obcowanie z grą wywołuje uśmiech od ucha do ucha, chociaż przyznać trzeba, że najgłośniej przy stole śmieje się ten, kto się śmieje ostatni.